HTTP cўровиш усуллари

HTTP cўровиш усулларининг энг кўп ишлатиладиганлари GET ва POST усулларидир. Келинг бу усулларни яхширок ўрганиб чиқайлик, шунгингдек, бошқа, камрок ишлатиладиган усулларни ҳам ўрганамиз. Бошқа усулларнинг тавсифи етарлича умумийдир. Гapи шуки, бу усуллар кенг қўлланилиши ва HTTP протоколи уларнинг фақат умумий мақсадини кўрсатади. Демак, усулларнинг тавсифи:

Усул	Тавсиф
GET	GET усули - асосий усул бўлиб, энг кўп ишлатилади. У оддий саҳифа олиш учун қўлланилади.
POST	POST усули фойдаланувчи маълумотларини юзга кўчириш учун қўлланилади. Масалан, сайт томосифари мақолага шарҳ қолдирмоқчи бўлсин. Бунда холда мижоз POST усули билан cўров амалга ошириши керак. Бунда фойдаланувчининг шарҳи cўров танасида юборилади. Ва сервер бу шарҳни сақлайди ва жавобан мақола саҳифасини қайтаради, унинг ичида илгари қолдирилган барча шарҳлар ва бизнинг янгимиз бўлади. Шунингдек, POST усули ёрдамида ододат файллар серверга юкланadi.
HEAD	HEAD усули GET усули каби саҳифани cўрайди, лекин жавобда фақат sarlavhalarni, жавоб танасиз олади.
DELETE	DELETE усули серверга аниқ кўрсатадики, мижоз маълумотларни ўчиришни истайди, серверда шу URI учун сақланган.
PATCH	PATCH усули серверга аниқ кўрсатадики, мижоз маълумотларни ўзгартирмоқчи, серверда шу URI учун сақланган.
PUT	PUT усули серверга аниқ кўрсатадики, мижоз маълумотларни серверга юкланмоқчи шу URI учун. POST ва PUT усулларининг фундаментал фарки кўрсатилган URI ларнинг мақсадини тушунишдадир. POST усули кўрсатилган URI да фойдаланувчи таъминлаган контентни qayta ishlash амалга оширилишини назарда тутади. PUT ни ишлатганда клиент юкланayotgan контент берилган URI даги манбага мос келишини назарда тутади.

Ҳақиқий хаёт

Ҳақиқий хаётда серверлар фақат GET ва POST усулларини яхши қўллаб-қувватлайдилар. Шу сабабли GET усули маълумот олиш учун ҳам, уларни ўчириш ва ўзгартириш учун ҳам ишлатилади. POST усули эса маълумотларни qayta ishlash учун юклангanda ҳам, уларни ўзгартириш ва ўчириш учун ҳам ишлатилади.